Britse burgers moeten bij hun verplaatsing rekening houden met het recht van een lidstaat waar zij naartoe gaan. We bespreken achtereenvolgens de gevolgen op het vlak van het verblijfsrecht, de mogelijkheid om te werken, sociale zekerheid en de belastingen.

Tussen 1 februari 2020 en 31 december 2020 zijn de bepalingen van de Withdrawal Agreement (= terugtrekkingsakkoord) van toepassing. Opgelet: de WA kan ook nog van toepassing zijn op situaties waarbij er sprake is van een ononderbroken tewerkstelling die dateert van voor 31 december 2020.

Voor de periode na 1 januari 2021 zijn de bepalingen van de Trade and Cooperation Agreement (= samenwerkingsakkoord) van toepassing.

Verblijfsrecht

Door de brexit behoort het VK niet meer tot de EU. Hierdoor kunnen Britten zich niet meer beroepen op het vrij personenverkeer (vrijheid binnen de EU). Het VK wordt sinds 1 januari 2021 gezien als een ‘derde land’. We spreken van een derde land als het land niet tot de EU behoort. Derdelanders kunnen tijdelijk toegang krijgen tot het grondgebied van de Schengen (waartoe België behoort) op basis van een visum kort verblijf.

De Europese Unie heeft via een wetgevend initiatief besloten om het Verenigd Koninkrijk op de lijst te zetten met landen die vrijgesteld zijn van een visum kort verblijf. Britten mogen zich voor maximaal 90 dagen zonder visum of ‘visumvrij’ bewegen in de Schengenzone.

De 90 dagen moeten beoordeeld worden in een referteperiode van 180 dagen. Dit is nieuw aangezien Britten zich voordien konden beroepen op het vrij verkeer van personen en diensten. De referteperiode van 180 dagen situeert zich in de periode die aan elke dag van verblijf voorafgaat. Dit betekent dat je als Brit tijdens elke dag van je verblijf moet nagaan of je in een referteperiode van 180 dagen terug in de tijd maximaal 90 dagen op het grondgebied van de Schengen verbleven hebt. Om na te gaan of je deze periode respecteert, kan je de short-stay visa calculator gebruiken.

Deze vrijstelling wordt enkel toegestaan indien ook het VK een vrije toegang verleent aan EU-burgers (= wederkerigheid). Indien het VK toch een visumplicht oplegt aan EU-burgers, zullen ook Britten onderworpen worden aan de normale regels voor derde landen waardoor zij een visum moeten aanvragen. Op dit moment heeft het VK EU-burgers ook vrijgesteld van een visum voor een kort verblijf (zie verder).

Ongeacht de vrijstelling van het visum moeten Britten steeds voldoen aan de algemene binnenkomstvoorwaarden voor derdelanders. Zij moeten aan de grens het volgende bewijzen:

  • Hun reisdoel
  • Hun verblijfsomstandigheden
  • Voldoende bestaansmiddelen voor de verblijfskosten en terugreis
  • ...

De procedure en gevolgen van een aanvraag visum kort verblijf voor derdelanders, alsook info rond de binnenkomstvoorwaarden, worden besproken in dit artikel. Pearle heeft ook een handige brochure opgesteld rond visumaanvragen voor culturele activiteiten (in English).

Opgelet: Britten die vanaf 1 januari 2021 naar België wensen te komen moeten ook rekening houden met de maatregelen omwille van het coronavirus. Enkel essentiële verplaatsingen van derdelanders zijn toegelaten. Een culturele activiteit kan als essentieel worden beschouwd in bepaalde gevallen. Britten zullen hiervoor een attest van een essentiële reis moeten aanvragen bij de Belgische ambassade in Londen. Doordat culturele activiteiten met publiek vandaag niet toegelaten zijn in België zal de kans eerder klein zijn dat dergelijke attesten worden uitgereikt door de ambassade. Meer info over de coronamaatregelen vind je hier.

Indien een Brit zich voor een periode langer dan 90 dagen op het Belgisch grondgebied wil begeven, dan zal hij of zij onderworpen worden aan de algemene regels die van toepassing zijn op derdelanders

Britten die al een recht op verblijf of werk hebben van voor 31 december 2020 moeten een nieuwe verblijfskaart als begunstigden van het terugtrekkingsakkoord aanvragen bij hun gemeente. Je kan dit aanvragen tussen 1 januari 2021 en 31 december 2021. De procedure wordt hier toegelicht. De aanvraag van een nieuw verblijfsdocument is kosteloos.

Werken

Het terugtrekkingsakkoord legde een transitiefase vast die ervoor zorgde dat Britten die in België startten met werken voor 1 januari 2021 nog behandeld worden als EU-onderdanen. Dit betekent o.a. dat ze vrijgesteld zijn van een arbeids- of beroepskaart.

Sinds 1 januari 2021 zijn de algemene regels van derdelanders ook van toepassing op Britten die in België willen komen werken. Voor Britten is er wel sprake van een versnelde procedure om deze arbeids- en beroepskaarten aan te vragen

Als je als werknemer (derdelander) voor minder dan 90 dagen in België wil komen werken heb je een arbeidskaart nodig. Schouwspelartiesten zijn vrijgesteld voor het aanvragen van een arbeidskaart als zij internationale faam genieten én voor maximaal 21 dagen in Vlaanderen (90 dagen in Brussel) zullen verblijven. Deze vrijstelling geldt ook voor hun begeleiders. Meer info vind je op de website van het Agentschap Integratie & InburgeringZelfstandigen zijn vrijgesteld van een beroepskaart indien zij voor minder dan 90 dagen naar België komen. 

Voor een tewerkstelling van meer dan 90 dagen heb je een gecombineerde vergunning nodig. Normaal vindt er dan eerst een arbeidsmarktonderzoek plaats. Als je brutojaarloon hoger ligt dan 35.535 euro in Vlaanderen (36.200 euro in Brussel) dan ben je als (Britse) artiest vrijgesteld van dit arbeidsmarktonderzoek. Als zelfstandige zal je voor een periode van meer dan 90 dagen een beroepskaart moeten aanvragen.

De gewesten zijn bevoegd voor de voorwaarden van tewerkstelling van derdelanders (vanaf nu dus  ook het VK). 

Een arbeidskaart en gecombineerde vergunning wordt door de werkgever aangevraagd. Bij een gecombineerde vergunning zijn er retributies verschuldigd.

Sociale zekerheid

Bij een tewerkstelling als werknemer of zelfstandige is het van cruciaal belang om te weten welk sociaal zekerheidsstelsel van toepassing is. Om het toepasselijke sociale zekerheidsstelsel te kennen bij een grensoverschrijdende tewerkstelling, geldt binnen de EU de Verordening 883/2004. Aangezien het VK niet meer tot de EU behoort vallen de Britse onderdanen niet meer onder het toepassingsgebied van deze Verordening.

De WA voorziet dat de regels uit de bestaande Verordening 883/2004 van toepassing blijven op Britten die zich naar België begeven om hier te werken tot 31 december 2020. De WA voorziet ook in een regeling van sociale zekerheid voor Britse burgers die reeds voor het einde van 2020 (dus voor 31 december 2020) in de EU actief zijn en dit vanaf 1 januari 2021 ook zullen blijven. Voor hen blijft de EU-regeling van toepassing voor zover er sprake is van een ononderbroken tewerkstelling

Voor de periode na 31 december 2020 voorziet de TCA in een oplossing. De samenwerkingsovereenkomst heeft specifieke bepalingen opgenomen rond de sociale zekerheid. Als bijlage bij de TCA werd een Protocol betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid toegevoegd. In dit protocol vind je gelijkaardige bepalingen als de Verordening 883/2004 terug. Op die manier blijven Britse burgers ook na de brexit onderworpen aan één sociale zekerheidsstelsel afhankelijk van hun situatie. 

Op dit moment kan er nog steeds gebruik gemaakt worden van het A1-certificaat. In de toekomst zou dit wijzigen waardoor Britten een nieuw Brits certificaat zullen gebruiken waarmee zij aantonen dat zij onderworpen zijn aan het sociale zekerheidsstelsel van het VK. 

Buitenlandse (gedetacheerde) werknemers en zelfstandigen moeten zich in België registreren via een Limosa-aangifte. Artiesten die vrijgesteld zijn op basis van de vrijstelling voor een arbeidskaart (zie boven) en zelfstandige artiesten zijn hiervan vrijgesteld.

Belastingen

Het dubbelbelastingverdrag tussen het VK en België blijft van toepassing. Een Britse cultuurwerker die na de brexit naar België komt, blijft onderworpen aan dezelfde regels voor zijn/haar belastingen als voor de brexit.

Extra formaliteiten

De European Health Insurance Card blijft geldig bij tijdelijke verblijven van korte duur (< 6 maanden). Bij een verblijf voor langer dan 6 maanden moeten Britten een eigen, nieuwe verzekering afsluiten om hun gezondheidsrisico’s te dekken bij een verblijf in de EU. 

Britse artiesten die touren en hun eigen vervoer willen meenemen, moeten een aantal nieuwe formaliteiten volgen. Als je met een Britse wagen in de EU wil rijden bijvoorbeeld, houd dan rekening met volgende zaken:

  • Een green card via je verzekeringsmaatschappij (aanvraag duurt 1 maand)
  • Een GB-sticker
  • Sommige EU-landen vereisen een Internationaal Rijbewijs

Arts Council UK heeft een leidraad gepubliceerd met info over de brexit en de impact hiervan op culturele organisaties en cultuurwerkers. In de leidraad vind je info rond subsidies, verplaatsingen, douaneverplichtingen etc.

Andere EU-landen

Ook andere Europese landen voorzien info rond de brexit.

Op de website van OTM vind je een overzicht van informatie rond de brexit voor culturele actoren in verschillende EU-landen. Via de website van DutchCulture kan je terecht voor meer informatie rond de brexit in Nederland. Touring artists biedt informatie voor de culturele sector vanuit Duitsland. Op de website van France Culture meer info vanuit Frankrijk.