Wat houdt contracteren in?

Je loopt de hele dag door het risico om afspraken te maken waar je aan gehouden kan worden. Een overeenkomst sluiten kan namelijk zowel schriftelijk als mondeling. Dus zodra je mondeling, per telefoon of schriftelijk per mail een afspraak maakt, dan kan het zijn dat je een overeenkomst hebt afgesloten.

Voorbeeld: via telefoon spreek je met een vriend en vraagt haar: wil jij dit werk verkopen voor 500 euro? Als zij antwoordt met een “ja!”, dan is het werk in principe verkocht.  

Er worden veel afspraken gemaakt tussendoor en dat zorgt vaak voor onduidelijkheden en onenigheden.  

In dit onderdeel leggen we uit op welke wijze je goede afspraken kan maken zonder dat er te veel bij komt kijken. Het moet zeker niet op een zeer bombastische formele wijze, maar we raden zeker aan om toch schriftelijk een aantal zaken vast te laten leggen. Want goede afspraken kunnen juist problemen en onduidelijkheden voorkomen.

We zullen kort ingaan op de basisvoorwaarden, wat algemene voorwaarden zijn, wat het verschil is om te contracteren tussen ondernemingen onderling en tussen onderneming en consument. 

Hoe dan ook: wanneer je aan een onderhandeling begint, is het belangrijk om na te gaan wat voor jou de prioriteiten zijn waarvan je niet wenst af te wijken, over welke prioriteiten te onderhandelen zijn en wat de gemeenschappelijke belangen zijn. 

Voorbeeld: je verloning is een prioriteit, de speeldata zijn te onderhandelen en beide partijen willen een toneelstuk spelen.  

Voorwaarden om een overeenkomst te sluiten

Weet dat een overeenkomst pas geldig is gesloten indien er aan de volgende voorwaarden is voldaan: 

  • Er bestaat een geldige wilsuiting  

    Dit houdt in dat je met kennis van zaken weet wat er van je verwacht wordt.

    Voorbeeld: wanneer je voor de grap iets zegt, dan was er geen wil om effectief de afspraak na te komen.
    Voorbeeld: wanneer je slecht geïnformeerd wordt en je zal op basis daarvan een overeenkomst sluiten. Je kan dan stellen dat er geen geldige wilsuiting is. 

    De partijen moeten voldoende voorafgaande kennis hebben van de inhoud en de draagwijdte van de prestaties die, als gevolg van de overeenkomst, ten aanzien van elkaar afdwingbaar zullen worden.
     
  • Rechts- en handelingsbekwaamheid 

    Rechtsbekwaamheid houdt in: de titularis zijn van de rechten.  

    Voorbeeld: je hebt als beeldend kunstenaar een kunstwerk gemaakt. Jij bent de eigenaar van het kunstwerk en kan dus deze verkopen. 

    Handelingsbekwaamheid houdt in je niet enkel beschikt over de rechten, maar dat je die rechten ook mag uitoefenen.  

    Voorbeeld: je wilt als minderjarige meespelen in een musical. Je kan dit niet zomaar doen omdat je minderjarige bent. Je ouders moeten voor jou de overeenkomst tekenen. 
     
  • Geldig voorwerp 

    Het voorwerp (datgene waarover jullie aan het onderhalen zijn geslagen) moet bepaald of bepaalbaar zijn. Het moet ofwel gaan om iets te doen of iets niet te doen of het moet in de toekomst mogelijk zijn. 

    Voorbeeld: je hebt een muziekstuk gecomponeerd en je verkoopt dit stuk. Of je je onderhandelt over muziekwerk dat je in de toekomst gaat maken.
     
  • Geoorloofde oorzaak 

    De onderliggende rechtshandeling mag niet strijdig zijn met de openbare orde en goede zeden.  

    Tijdens de onderhandeling wordt er van beide partijen goede trouw en informatieplicht verwacht:
    • Goede trouw houdt in dat er geen misbruik wordt gemaakt van de gemaakte afspraken of geldende wetgeving.  
    • Informatieplicht houdt in dat beide partijen elkaar op een correcte wijze informeren aangaande de afspraken. 

Precontractuele afspraken

Het sluiten van een overeenkomst zal in talrijke gevallen onmiddellijk gebeuren zonder dat daarmee echte of moeilijke onderhandelingen gepaard gaan.

Voorbeeld: de aankoop van muziek of de aankoop van eten in een supermarkt.  

Maar in tegenstelling tot die wat simpelere aankopen, vergen heel wat overeenkomsten voor de sluiting een (lange) onderhandelingsfase tussen partijen. Soms zullen die onderhandelingen, om uiteenlopende redenen, niet leiden tot een totstandkoming van een overeenkomst. Deze fase die voorafgaat aan het al dan niet sluiten van de overeenkomst, heet de precontractuele fase. 

De 'algemene voorwaarden'

Wat zijn de 'algemene voorwaarden' van een overeenkomst? Het gaat om het geheel van verplichtingen en rechten van de partijen tegenover elkaar. Vaak gaat het over alle niet uitgesproken bepalingen of bepalingen die van belang kunnen zijn eenmaal er zich problemen voordoen.

Wat wordt er vaak in de algemene voorwaarden vermeld?  

Alles rond betalingsmodaliteiten, aansprakelijkheden, eigendomsbehoud, wanneer een overeenkomst kan worden ontbonden,... 

De vraag die vaak gesteld wordt bij ons is: vanaf wanneer zijn die algemene voorwaarden bindend? De rechtspraak stelt dat de algemene voorwaarden bindend zijn wanneer er aan drie criteria is voldaan: 

  1. De wederpartij moet op redelijke wijze de mogelijkheid hebben gehad om kennis te nemen van de contractuele voorwaarden. 
  2. Deze mogelijkheid moet in beginsel voorafgaand aan de totstandkoming van de overeenkomst hebben voorgedaan. 
  3. Bovendien moeten de voorwaarden uitdrukkelijk of stilzwijgend door de wederpartij zijn aanvaard. 

Maar wat houdt dit concreet in?  

Over het algemeen gaat het over de mogelijkheid om kennis te nemen van de algemene voorwaarden. Het is dus niet noodzakelijk dat je de algemene voorwaarden hebt gelezen, maar wel dat je die ontvangen hebt. 

Als ondernemer moet je er dus alles aan doen om de algemene voorwaarden over te maken, maar het is niet jouw verantwoordelijkheid dat deze wordt gelezen. Denk maar aan de algemene voorwaarden van de Itunes store.  

Op deze regel wordt er een uitzondering gemaakt voor ondernemers die onderling samenwerken of personen die vertrouwd zijn met de bedrijfstak.

Voorbeeld: bestelbon in combinatie met algemene voorwaarden.

Zo bestaat er de tendens in de rechtspraak waar er van een professionele (de ondernemer) wordt verwacht dat zij weten dat de algemene voorwaarden op de achterkant van een bestelbon kunnen staan, maar van een particulier wordt deze kennis niet verwacht. 

Dus werk je samen met een particulier, zorg ervoor dat de algemene voorwaarden niet op de achterkant van de bestelbon staan. 

Tot slot een woordje uitleg over de taal van algemene voorwaarden. De taal moet duidelijk en begrijpbaar zijn voor de gemiddelde consument. Hij zij moet de economische en juridische gevolgen goed begrijpen. De taal moet overeenkomen met de taal van de onderhandelingen. 

TIP

Indien je een offerte opstuurt, stuur de algemene voorwaarden mee op en vraag een bevestiging. Of zorg ervoor dat je een leesbevestigingsmail ontvangt. 

Indien je de algemene voorwaarden overhandigt, zorg ervoor dat deze worden ondertekend met een handtekening of paraaf.  

Verschil tussen B2B en B2C

Er gelden verschillende regelingen wanneer je vanuit je organisatie (vzw) of zelfstandige als ondernemer overeenkomsten sluit met een consument (B2C) of met een andere onderneming (B2B).  

Bij B2C contracten moet er onder andere rekening worden gehouden met specifieke punten rond: 

  • algemene voorwaarden voor koop of dienstverlening 
  • bijzondere contracten met consumenten  
  • verkoop op afstand 

Maar ook wordt er anders gekeken naar geschillen tussen B2C in vergelijkingen met B2B geschillen:  

  • aankoop van producten in winkels of showrooms  
  • aankoop van producten via internet of telefonisch (koop op afstand) 
  • aangaan of opzeggen van abonnementen of contracten 
  • garanties en verborgen gebreken 

 

Voorbeelden van overeenkomsten die in onze kennisbank zitten, zijn onder andere:

Klik hier voor een volledig overzicht van de voorbeeldcontracten in onze kennisbank.

Checklisten

In onze kennisbank vind je een artikel met een aantal checklisten die je ter hand kan nemen wanneer je afspraken maakt met iemand. Klik hier voor de checklists.

 

Wil je meer weten, bekijk zeker ook het webinar over contracteren: