De gevolgen van een harde of zachte brexit.

Er zijn verschillende scenario’s mogelijk, waarbij we een onderscheid maken tussen: 

  • een harde brexit: er wordt geen akkoord gevonden (NO DEAL) in het Britse Lagerhuis, waardoor het VK uit de EU stapt zonder akkoord. 
  • een zachte brexit: er wordt wel een akkoord (DEAL) gevonden in het Britse Lagerhuis, waardoor de afspraken in het terugtrekkingsakkoord uitwerking hebben. 

We overlopen hieronder beide scenario’s. 

Zachte brexit (deal)

Bij een zachte brexit stemt het Britse Lagerhuis in met het terugtrekkingsakkoord. Dit akkoord bevat onder andere bepalingen omtrent het verblijfsrecht van personen, economische gevolgen (in- en uitvoer), de landsgrenzen, sociale rechten van burgers… Bij een zachte brexit zou er een overgangsperiode zijn tot 31 december 2020, waarin de huidige regels zoveel als mogelijk blijven gelden. Deze transitieperiode kan verlengd worden tot eind 2022. 

Verblijfsrechten 

In het terugtrekkingsakkoord wordt de wens uitgedrukt om zoveel mogelijk verworven rechten van Britten en familieleden in de Europese Unie te vrijwaren. Iedere burger behoudt het recht op vrij verkeer en verblijf tijdens de transitieperiode. 

Indien Britten naar België wensen te komen worden ze behandeld als Unie-burgers. Zij moeten in het bezit zijn van een geldig reisdocument bij de grensovergang. De huidige regels blijven van toepassing. Voor Belgen die naar het VK willen reizen, verandert er ook niets. 

Britten, die zich al in België bevinden, moeten een nieuwe verblijfstitel vragen op het gemeentehuis waar zij verblijven. Daarbij kunnen zij een levenslang verblijfsrecht krijgen op het grondgebied van de EU als zij aan de voorwaarden voldoen. Ook Belgen die zich in het VK bevinden kunnen een verblijfsrecht ‘settled status’ verwerven die hen toelaat om in het VK te verblijven na de Brexit. Hiervoor nemen ze best contact op met de Belgische ambassade in Londen. 

Vanaf 1 januari 2021 is de overgangsperiode voorbij en zullen de normale regels voor derdelanders (niet-EU-burgers zoals mensen uit China, de VS, Argentinië, Senegal…) van toepassing zijn. Er wordt wel in een uitzondering voorzien voor grensarbeiders en familieleden van Britse onderdanen met een geldig verblijfsrecht in de EU. Nieuwe onderhandelingen tussen het VK en de EU kunnen andere rechten openen. 

Economische impact 

Bij een brexit-deal, blijven de huidige economische regels met het VK van toepassing tot 31 december 2020. Het VK blijft tot deze datum deel uitmaken van de Europese interne markt met haar vrijheden. 

Voor de periode na 31 december 2020 zullen nieuwe afspraken gemaakt worden tussen het VK en de EU omtrent het handelsverkeer en de douaneverplichtingen. Deze afspraken zouden vergelijkbaar zijn met de Europese Vrijehandelsassociatie die de EU afsloot met Noorwegen, Liechtenstein, Zwitserland en IJsland. 

Sociale rechten 

De Europese regels over de sociale zekerheid blijven van toepassing vanaf de brexit-deal tot en met 31 december 2020. 

Vanaf 1 januari 2021 zal de Europese regelgeving niet meer van toepassing zijn maar een aantal sociale zekerheidsrechten (zoals de detachering, uitbetaling van pensioenen of invaliditeitsuitkeringen) blijven gegarandeerd voor de Britse en EU-burgers die gebruik gemaakt hebben van het vrij verkeer van personen 

Harde brexit (no deal)

Als het Britse Lagerhuis geen akkoord kan vinden over het terugtrekkingsakkoord, dan verlaat het VK de EU zonder (zachte) overgangsmaatregelen en zal zij vanaf 31 oktober 2019 niet meer tot de EU behoren. Een harde brexit kan een stevige impact hebben op de verblijfsrechten van personen en het handelsverkeer van de EU met het VK. 

Verblijfsrechten 

België heeft reeds voorbereidingen getroffen om deze situatie het hoofd te bieden met de bedoeling om de rechten van Britten op het Belgische grondgebied zoveel als mogelijk te verzekeren tot 31 december 2020. 

Britse onderdanen met een verblijfsrecht in België behouden hun huidig verblijfsrecht. Indien zij aan de voorwaarden voldoen kunnen zij een duurzaam verblijfsrecht van een Unieburger aanvragen (verblijf van 5 jaar op Belgisch grondgebied). Bij verval van hun huidig verblijfsrecht kunnen ze bij hun gemeente een hernieuwing vragen tot 31 december 2020. 

Vanaf de datum van een harde brexit zullen de Britse onderdanen die een verblijfsrecht willen krijgen in de EU, moeten voldoen aan de voorwaarden die van toepassing zijn op derdelanders (zoals de VS, Japan, Mexico). 

Voor Britse onderdanen die België voor een korte periode bezoeken (max. 90 dagen) zullen na een harde brexit ook de normale regels van derdelanders van toepassing zijn. Er zullen grenscontroles zijn en je moet voldoen aan de voorwaarden om het land binnen te komen (geldig reisdocument, duur van verblijf, reden van bezoek, voldoende bestaansmiddelen). Waarschijnlijk zal het Verenigd Koninkrijk op de lijst komen met landen die vrijgesteld zijn van een visumplicht. 

Omgekeerd zullen Belgische onderdanen moeten voldoen aan de Britse regelgeving om het land binnen te mogen komen. De Britten hebben hieromtrent nog geen procedure vastgelegd zodat het onduidelijk is welke formaliteiten vervuld moeten worden na een harde brexit. 

De Britten hebben wel reeds aangegeven dat EU-burgers met een geldig verblijfsrecht van voor de brexit hun rechten behouden. Voor meer informatie neem je best contact op met de Belgische ambassade in het Verenigd Koninkrijk. 

Economische impact 

Bij een harde brexit zal het VK niet meer tot de interne markt van de EU of de douaneunie behoren. Hierdoor moeten de regels voor de handel met derdelanden inzake import en export gevolgd worden. 

Zolang er geen handelsakkoord is tussen het VK en de EU, zijn de relatief hogere invoertarieven van de WTO (World Trade Organisation) van toepassing. De EU en het VK kunnen wel een vrijhandelsakkoord afsluiten of de normale regels van de douaneunie van toepassing verklaren. Hierover moeten nieuwe akkoorden gemaakt worden. 

Voor de douanediensten zal je bij een uitvoer van producten de procedure moeten volgen die van toepassing is op de uitvoer met derdelanden. Dit houdt in dat je moet beschikken over een EORI-nummer (Economic Operator Registration and Identification) en een uitvoeraangifte moet doen via Paperless Douane en Accijnzen (PLDA). 

Bij een invoer van producten zal er eveneens een aangifte moeten gedaan worden bij de douane. Douanevergunningen kunnen verstrekt worden om tijdelijk goederen uit of naar de EU/het VK te zenden zonder importheffingen (zoals bijv. een Vergunning Passieve/Actieve Verdeling, Carnet ATA, Vergunning tijdelijke invoer). 

Meer info over invoer- en uitvoerformaliteiten vind je bij Flanders Investment and Trade

Sociale rechten 

In het geval van een no-deal zullen de sociale zekerheidsrechten van Britse burgers in België en Belgische burgers in het VK gegarandeerd blijven. België heeft al een wetgevend initiatief genomen om de bestaande sociale zekerheidssituaties te behouden tot 31 december 2020 op basis van wederkerigheid tussen het VK en België. 

Voor de rechten van burgers na deze datum zullen nieuwe akkoorden afgesloten moeten worden. 

Brexit-scan

De FOD Economie organiseert bovendien een scan-test waarmee Belgische ondernemingen de impact van de brexit op hun onderneming kunnen inschatten. :