Wie als werkgever werknemers naar het buitenland zendt om te werken, moet rekening houden met een aantal Europese bepalingen. 

De cultuursector zal vaak te maken krijgen met de spelregels rond 'detachering'. Hieronder verstaan we het leveren van tijdelijke prestaties in andere Europese landen. Denk aan een toneelgezelschap dat op tournee gaat, een band die even de grens oversteekt of twee werknemers van een erfgoedorganisatie die een lezing verzorgen op een buitenlands congres.

Vanaf 1 maart moet die detachering naar Nederland gemeld worden. Maar er zijn ook uitzonderingen die de cultuursector deels vatten.
 

Nederlandse meldingsplicht en uitzonderingen

Detacheringen die starten vanaf 1 maart 2020 moeten voorafgaandelijk gemeld worden via het online loket
Daar moeten de volgende gegevens doorgegeven worden:

  • de identiteit van de melder;
  • de bedrijfsgegevens;
  • de contactpersoon in Nederland
  • de gegevens van de Nederlandse klant/opdrachtgever;
  • de sector;
  • het adres van de werkplek;
  • de verwachte duur van de werkzaamheden;
  • de identiteit van de persoon die verantwoordelijk is voor de uitbetaling van het loon;
  • de identiteit van werknemers;  
  • de aanwezigheid van een A1-verklaring

Meer informatie over de inhoud van de gegevens in deze checklist.

Organisaties met minder dan 9 werknemers, die zich binnen een straal van 100 kilometer van de grens bevinden en al eerder melding deden of detacheerden, kunnen ook opteren voor een jaarmelding.

De Nederlandse ontvanger is verplicht de melding te controleren of het ontbreken van een melding te signaleren aan de Nederlandse overheid.

Zelfstandigen in de cultuursector moeten zich niet melden.

Er zijn uitzonderingen voor incidentele arbeid. Onder andere:

  • Artiesten en musici en hun vaste persoonlijk begeleiders die een voorstelling uitvoeren, beeldend kunstenaars, conservators of restauratoren, als hun verblijf niet meer dan 6 aaneengesloten weken binnen een tijdsbestek van 13 weken bedraagt.
  • Zakelijke besprekingen voeren of overeenkomsten sluiten met bedrijven of instellingen, als het verblijf niet meer dan 13 weken binnen een tijdsbestek van 52 weken bedraagt.
  • Werknemers die als correspondent werkzaam zijn in dienst van een publiciteitsmedium dat zijn hoofdzetel buiten Nederland gevestigd heeft.
  • Het bijwonen van wetenschappelijke congressen, als het verblijf niet meer dan 5 dagen per kalendermaand bedraagt.

Er blijft ook voor hen wel een inlichtingenverplichting bij inspecties bestaan en de verplichting om bepaalde documenten beschikbaar te hebben op de werkplek. Het gaat hier om arbeidsovereenkomsten, loonbrieven, arbeidstijdoverzichten en A1-formulieren. Deze documenten moeten tot 5 jaar na de detachering beschikbaar zijn.
 

Twee perspectieven: sociale zekerheid en arbeidsrecht

'Detachering' speelt voor werknemers eigenlijk op twee niveaus: arbeidsrechtelijk en sociaalrechtelijk. 

Wat de sociale zekerheid betreft kunnen we in dit bericht kort zijn. Voor de duur van de buitenlandse tewerkstelling kan de sociale zekerheid van de werknemers onder bepaalde voorwaarden in België blijven. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de berekening en de doorstorting van de sociale bijdragen op het loon. Deze mogelijkheid wordt bewezen via een A1-formulier.

Pearle* schreef over deze regels een handig Cookbook for Cultural Managers.

Voor het arbeidsrecht bepaalt het Europese vrij verkeer van diensten dat werkgevers hun werknemers over de grens mogen tewerkstellen zonder te moeten voldoen aan werkvergunningen en andere administratieve lasten.

De Detacheringsrichtlijn bevestigt dit principe voor 3 soorten werknemers:

  • Zij die tijdelijk in een andere lidstaat tewerkgesteld worden door hun werkgever, in het kader van een overeenkomst tussen hun werkgever en een dienstontvanger. De werknemer blijft onder leiding en toezicht van zijn werkgever. Denk hierbij aan de overeenkomst tussen een toneelgezelschap en een buitenlands huis of podium.
  • De gedetacheerden via uitzendarbeid. Denk aan de muzikant die via een SBK optreedt in Nederland.
  • Zij die tijdelijk naar een buitenlandse vestiging van dezelfde werkgever worden gezonden.

Deze drie categorieën van werknemers krijgen volgens artikel 3 van Richtlijn 96/71/EG wél sowieso minstens recht op de wettelijke en dwingende bepalingen van het land waar ze prestaties leveren. Dit geldt voor een bepaald aantal arbeidsrechten, bijvoorbeeld minimumlonen, rusttijden en gezondheid, veiligheid en hygiëne op het werk. Deze worden vaak gevat onder de noemer "de harde kern", waar je als werkgever steeds rekening mee moet houden. 

De Handhavingsrichtlijn uit 2014 moet de controle op deze harde kern verzekeren en vergemakkelijken. Het is in dat kader dat Nederland vanaf 1 maart 2020 een meldingsplicht invoert voor detacheringen - zoals voorzien in artikel 9 van de richtlijn. Ook in Frankrijk bestaat een dergelijke meldingsplicht. 
 

Gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde locatie

We wijzen er nog op dat ook de originele Richtlijn ondertussen in 2018 herbekeken werd. De herziene Richtlijn moet door de lidstaten uiterlijk op 30 juli 2020 zijn geïmplementeerd.

Hierin werd vooral gefocust op het uitbreiden van de "harde kern" van rechten waar de gedetacheerde werknemer recht op heeft. Zo bestaat die niet enkel meer uit wettelijke bepalingen, maar ook algemeen verbindend verklaarde cao's. 

Om loonkostvoordelen tussen lidstaten te voorkomen werd in de harde kern de term "minimumloon" vervangen door "beloning". Die werd ook verder uitgebreid met bepalingen omtrent huisvesting en reis-, maaltijd- en verblijfskosten.

In het algemeen kunnen we stellen dat gedetacheerde werknemers recht hebben op dezelfde "beloning" als werknemers in de ontvangststaat, tenminste zover deze voordeliger zou zijn.

Ook gedetacheerde uitzendkrachten zullen gelijker behandeld worden met binnenlandse uitzendkrachten. 

De lidstaten zijn overigens verplicht duidelijke, transparante, begrijpelijke en volledige informatie algemeen gratis beschikbaar te stellen. 
Nederland heeft al een overzichtspagina gemaakt. Ook de Europese Commissie publiceert verschillende handleidingen en overzichten. De European Labour Authority zal in de toekomst informatie-uitwisseling faciliteren.