Wanneer je de prijs van jouw werk wilt bepalen, zorg ervoor dat je voldoende inkomsten garandeert bij de berekening van je vraagprijs. 

Dikwijls wordt de waarde van de eigen arbeidsuren en de overheadkost* vergeten bij de berekening. In het begin van een activiteit (bv. in bijberoep) speelt dit geen doorslaggevende rol. Je professionele ontwikkeling neemt immers veel tijd in beslag en je eigen onervarenheid kan je moeilijk doorrekenen aan een klant. Eventueel heb je een ander inkomen dat je overheadkosten financiert. Maar als je een voltijdse artistieke activiteit voorbereidt of uitoefent, moet je de juiste berekening maken. Tijd en productiemiddelen (bv. personeel/machines) stellen een grens aan je maximale productiecapaciteit, dus ook aan je maximale inkomen.

* Dit zijn je vaste kosten, die je maakt om jouw organisatie draaiende te kunnen houden, zoals bv. personeels- en administratiekosten.

 

Welke stappen moet je zetten om voldoende inkomsten te garanderen?

Stap 1: bepaal je werktijd

Je moet een uurloon toekennen aan de tijd die je aan de productie van een werk spendeert en dit vanaf 30 tot 35 euro per uur.

Hoe weet je wat een passend uurloon is? Hoeveel wil je per uur netto overhouden? We werkten samen met andere partners zoals oKo aan de handige tool Juist is Juist. Juist is juist definieert eerlijke principes voor samenwerkingen en correcte betaling in de kunstensector.

Let op: in creatieve beroepen wordt de voorbereidingstijd meegeteld in de prijs.

Stap 2: bereken je gemaakte kosten

Er is een verschil tussen jouw vaste kosten en directe kosten.

Vaste kosten 

Voorbeelden: de kosten die je maakt voor je boekhouding, huur, verzekeringen of afschrijvingen.

Deze kosten zijn niet gelinkt aan het ontwikkelen of produceren van een specifiek product/dienst, maar je moet de kosten wel maken om te kunnen werken. De huur van jouw gebouw zal bijvoorbeeld niet stijgen als je meer voorstellingen/producten/... maakt. 

Onder deze post kan je jezelf ook een vergoeding toekennen voor de eigen administratie. Dit zijn kosten die niet gebonden zijn aan een specifiek product. 

Hoe kan je deze toerekenen? 

Overheadkosten en investeringen worden berekend per jaar en verrekend per tijdseenheid.   

  • Investeringen hebben een jaarkost gelijk aan hun kostprijs gedeeld door het aantal reële afschrijvingsjaren (het aantal jaar dat een investeringsgoed werkelijk meegaat). 
  • De vaste kosten moeten worden verdeeld over alle activiteiten. Jouw vaste kosten per jaar deel je door het aantal uren per dag en het aantal activiteiten per jaar. 

Let op: een eenmanszaak heeft doorgaans slechts 220 tot 230 werkdagen in een jaar dus slechts 11 maanden om de jaarlijkse kosten terug te verdienen. 

 

Directe kosten

Voorbeelden: loonkosten van artiesten die je kan toewijzen aan 1 voorstelling of grondstoffen zoals verf die je kan toewijzen aan 1 werk.

Jouw directe kosten zijn kosten die onmiddellijk gelinkt zijn aan het ontwikkelen of produceren en aan het verkopen en leveren van een welbepaald product. Deze kosten moet je integraal doorrekenen bij het bepalen van de kostprijs.

Wil je meer weten over met welke kosten je rekening moet houden en hoe?

Stap 3: neem een winstmarge

Je bent geen ondernemer als je enkel jezelf werk geeft. Een winst van 20 à 30% is normaal.

Verkoopscommissies en kortingen dienen mee in overweging te worden genomen. Van een kunstwerk dat verkocht wordt via een galerij gaat vaak de helft van de verkoopprijs naar de kunstenaar, en de  andere helft naar de galerij als commissie. Soms gaat er nog minder naar de kunstenaar. Dus de kunstenaar moet goed nadenken over welke prijs hij overeenkomt met de galerij.

Het voordeel van de marge is dat je een betere positie hebt om te onderhandelen. Als je geen marge hebt, weet je dat je werkuren en kosten betaald zijn. Moet je onderhandelen zonder dat je marge hebt gerekend, dan geef je je werkuren weg en werk je gratis, of nog erger, je legt toe op de kosten. 

Stap 4: bepaal je minimumprijs

Je minimumprijs = stap 1 + stap 2 + stap 3. Tel de waarde van jouw werktijd op bij je gemaakte kosten (directe én vaste) en neem hierop een winstmarge. Dit is je ‘normale’ prijs. Je product zou dit als minimumprijs moeten hebben. 

Voorbeeld

Je organiseert een dansvoorstelling met 4 dansers. Het is 2 maand repetitie en 1 maand optreden (4 optredens per week). 

Stap 1: bepaal de waarde van je werktijd.

Je eigen loon is € 35/uur en je werkt 50 uur in totaal.

Stap 2: bereken je gemaakte kosten.

  • Vaste kosten (administratie, huur gebouwen, boekhouder, marketing): € 2000/maand
  • Directe kosten:
    • Decor, licht, geluid en kostums: € 5000/maand 
    • Tewerkstelling:  € 3750/maand voor de productieleider + € 3750/maand voor de 4 dansers

Soort kost 

Prijs  

Aantal  

Totaal  

Eigen werktijd 

€ 35 

50 uur 

1.750 

Vaste kosten 

€2.000 

3 maand 

€ 6.000 

Productieleider 

€ 3.750 

3 maand 

€ 11.250 

Dansers 

€ 3.750 x 4 

3 maand 

€ 45.000

Decor, licht, geluid en kostums

€ 5.000 1 maand € 5.000

Totale kostprijs 

  

  

€ 69.000  

 

 

Stap 3: neem een winstmarge.

Je berekent een marge op de totale kostprijs van 20%.

Kostprijs 

€ 69.000 

Marge (15%) 

€ 13.800

Prijs 

€ 82.800  

 

Stap 4: bepaal je minimumprijs.

Met de marge uit stap 3 bijgerekend is de minimale prijs dus € 82.800.

Indien er 4 weken wordt opgetreden, met 4 optredens per week dan zijn er in totaal 16 voorstellingen. De prijs per voorstelling is dus € 82.800/16 voorstellingen = € 5.175. 

 

Het kennen van een realistische richt- en bodemprijs is en blijft een noodzaak om als ondernemer de vinger aan de pols te kunnen houden op financieel vlak. 

Tip: bereken je prijszetting als een onderneming met een volledig kostenpalet

Bij een gezonde prijszetting van een product (dienst of goed) kan je best rekening houden met de kosten en uitgaven die je als individuele startende ondernemer vaak nog niet hebt omdat je alles nog opvangt door je persoonlijke inzet. Deze virtuele kost kan in de toekomst wel concreet worden als je activiteit volwassen wordt, bijvoorbeeld als huur. 

Als je deze wijze van prijsberekening hanteert, kun je later je werking professionaliseren zonder dat de prijs plots sterk moet stijgen. Je hebt dan ook minder risico op een plots klantenverlies. Deze risico’s ontstaan meestal uit het handhaven van een prijzenpolitiek die enkel was gebaseerd op de low cost van een beginnende eenmanszaak. Voor het behoud van klanten is het belangrijk dat zij niet het gevoel krijgen op te moeten draaien voor de uitbreiding van je onderneming. 

Het is een dubbel voordeel. Je vermijdt een plotse sterke prijsstijging zodra je je uitrusting gaat professionaliseren. Daarnaast vermijd je dat je onder de prijs gaat werken waardoor je uiteindelijk met een structureel verlies zit. 

Stap 5: toets je prijs aan de marktprijs

De marktwaarde is hét criterium voor de uiteindelijke prijszetting.

De concurrentie kan dit wel beïnvloeden. Maar dit is relatief gezien de intrinsieke uniciteit van je creatie.

In de creatieve sector, gezien de relatief hoge toegevoegde waarde van het product, zou je normaal gezien de bekomen waarde volgens de "kostgebaseerde methode" moeten kunnen verhogen en in bepaalde gevallen zelfs meer dan verdubbelen. Dit hangt af van de relevante uniciteit, stijl, ervaring van je product en de waardering die het op de markt heeft verworven. Maar soms bepaalt de vraagprijs ook de waardering. Een te lage vraagprijs kan a priori zelfs de waardering naar omlaag halen. 

Als het volgens de marktgegevens niet noodzakelijk is om deze prijs flink te reduceren, dan zit je goed. Indien de noodzakelijke reductie hoger is dan de winstmarge, is er een principieel rentabiliteitsprobleem van je activiteit. Dit kan liggen aan de organisatie van je onderneming, of aan het feit dat je product niet rendabel is volgens de marktwaarde. Een oplossing kan ook zijn de vaste kosten en de specifieke productiekost reduceren om zo de rentabiliteit te verbeteren. 

In het begin van een artistieke carrière kunnen creaties met een al te hoge productiekost (bv. door het gebruik van edele materialen of door dure procédé’s) lijden onder het gebrek aan waardering van je werk. Hierdoor kon de verkoopprijs zelfs de materiële productiekost niet dekken. 

Denk dus goed na vooraleer je aan al te dure creaties begint in een prille carrière, tenzij het een opdracht betreft. 

Uiteraard heb je als individueel ondernemer meer speelruimte dan een grotere onderneming. Dit voordeel kun je uitspelen om jezelf op de markt te plaatsen via prijzenpolitiek (bv. kortingen), steeds vertrekkend van je richtprijzen.

 

Bekijk ook zeker deze video van Het Entrepot, waarin onze consulent Justien uitlegt hoe je bepaalt hoeveel je kunstwerk waard is:

 

Herbekijk ook ons webinar over prijszetting: