Je beroepsactiviteiten uitoefenen op zelfstandige basis.

Basisvergoeding / -inkomst   

De inkomsten en vergoedingen verworven door een zelfstandige worden onderworpen aan drie regelingen: sociale bijdragen, personenbelasting en BTW.  

Sociale bijdragen 

Een zelfstandige betaalt eerst voorlopige sociale bijdragen, die later omgezet worden in definitieve sociale bijdragen. De voorlopige sociale bijdragen worden berekend op het netto beroepsinkomen van drie jaar eerder. Het netto inkomen is het inkomen na aftrek van alle beroepskosten.

In een tweede fase worden de definitieve bijdragen, van zodra de beroepsinkomsten bekend zijn, berekend op het netto beroepsinkomen van het jaar zelf. Zo worden de definitieve sociale bijdragen van 2022 berekend op het belastbaar beroepsinkomen van 2022. De voorlopige bijdragen worden dus geregulariseerd. Wie teveel betaalde zal terugkrijgen, wie te weinig betaalde zal bijbetalen.

Opgepast! Een beginnende zelfstandige betaalt zijn of haar sociale bijdragen op een geproratiseerd of herberekend jaarinkomen.

Voorbeeld

Je bent net afgestudeerd in de beeldende kunsten en je hebt de wind in de zeilen. Je eerste tentoonstelling staat gepland in november. Niet enkel wil je al wat kosten in je belastingen kunnen inbrengen, maar je merkt nu al dat er heel wat vraag is van kopers en verzamelaars. Je besluit zelfstandige te worden. Tussen 1 oktober en 31 december heb je 8.000 EUR netto verdiend (na aftrek van je kosten).  

Wat gebeurt er dan? Je bijdragen voor dat kwartaal zullen niet berekend worden op de verdiende 8.000 euro, maar op een inkomen van 32.000 euro. Je bijdragen worden dus berekend op een herberekend jaarinkomen dat gelijk is aan vier maal het netto-beroepsinkomen gedeeld door de noemer 1 (het aantal kwartalen waarvoor je aangesloten was en die dus betrekking hebben op het inkomen).  

Startte je je zelfstandig beroep in juli van het afstudeerjaar dan zullen je bijdragen slechts berekend worden op een herberekend jaarinkomen van 16.000 euro: vier maal het netto-beroepsinkomen gedeeld door twee (het aantal kwartalen waarvoor je aangesloten was en die dus betrekking hebben op het inkomen). 

Voorlopige bijdragen 

Omdat het inkomen van 2022 niet gekend is, zal je als zelfstandige een voorlopige bijdrage betalen, ofwel berekend op het inkomen van 3 jaar geleden (2019), ofwel, indien er in dat jaar nog geen zelfstandige activiteit bestond, de forfaitaire minimumbijdragen die je in de tabellen hieronder kan terugvinden. 

Je kan je inkomen ook zelf ramen en je voorlopige bijdragen verhogen via een soepele aanvraag of een simpele extra storting. Indien je verwacht dat je inkomsten lager zullen liggen dan drie jaar eerder en je dit kan staven met objectieve elementen, kan je een verlaging van sociale bijdragen aanvragen. Ongeveer twee jaar later deelt de belastingadministratie jouw inkomsten mee aan het sociaal verzekeringsfonds. Van zodra dit inkomen gekend is, volgt een regularisatie. Bij deze regularisatie worden de voorlopige bijdragen van 2022 omgezet naar definitieve bijdragen, die dus berekend worden op het inkomen van dat jaar. Het verschil moet je dan bijbetalen of krijg je terug.  

Opgelet

Wie genoot van verlaagde sociale bijdragen en toch meer verdiende, betaalt niet enkel regularisatiebijdragen. Er zullen ook verhogingen wegens het ten onrechte aanvragen van verlaagde sociale bijdragen aangerekend worden.

Dit zijn de voorlopige minimum kwartaalbijdragen voor een zelfstandige in hoofd- en bijberoep voor 2022 (excl. beheerskosten):  

Hoofdberoep: 751,25 euro 

Bijberoep: 83,11 euro  

De cijfers zijn gebaseerd op het barema van het inkomstenjaar 2022. Elk jaar worden deze bedragen geïndexeerd. Meer informatie vind je hier. Hier kan je ook de meest recente cijfers raadplegen. 

Speciaal: Startersbijdragen zelfstandige in hoofdberoep  

Wie zich in de eerste vier kwartalen van het zelfstandig hoofdberoep bevindt, kan diens voorlopige bijdragen doen dalen via het statuut van de primostarters. De minimale sociale bijdragen zijn gedurende de eerste vier kwartalen gelijk aan 387,95 euro als je inschat dat je beroepsinkomsten niet hoger zullen liggen dan 7.569,70 euro.  

Deze maatregel kan ook toegepast worden op wie van bijberoep naar hoofdberoep schakelt. Voor meer informatie raadpleeg je Cultuurloket of neem je contact op met je sociaal verzekeringsfonds. 

Starters in hoofdberoep die zich ten vroegste op 1 april 2022 vestigen als zelfstandige krijgen bovendien een korting van 100 euro op de sociale bijdragen in hun eerste kwartaal.

Definitieve bijdragen 

De definitieve bijdragen van een bepaald jaar worden berekend op het beroepsinkomen van de zelfstandige van dat jaar. 

  • De sociale bijdragen voor 2022 zijn gelijk aan 20,5% van het gedeelte van de geherwaardeerde beroepsinkomsten van het refertejaar dat 63.297,86 euro niet overschrijdt.
  • De sociale bijdragen zijn gelijk aan 14,16% op het gedeelte van de geherwaardeerde beroepsinkomsten van het refertejaar hoger dan 63.297,86 euro zonder 93.281,02 euro te overschrijden.
  • Op de geherwaardeerde beroepsinkomsten boven 93.281,02 euro betaal je geen sociale bijdragen meer. 

Voor primostarters bedraagt het tarief ook 20,5 % op het gedeelte dat 63.297,86 euro niet overschrijdt en op een minimuminkomen van 7.569,70 euro.

Voor gepensioneerden en studenten gelden lichtjes andere regels. De combinatie zelfstandige in bijberoep met een werknemerschap, studies, uitkering of pensioen wordt behandeld in onze brochure Zelfstandige in Bijberoep. 

Laatst gewijzigd: 09/02/2022 - 16:01

Brochure - Zelfstandige in bijberoep 2022

Sociale statuten

Brochures

Opbouw 

Door sociale bijdragen te betalen, bouw je als zelfstandige in hoofdberoep rechten op: 

  • pensioen; 
  • geneeskundige verzorging en uitkering bij ziekte; 
  • gezinsbijslagen (o.a. kinderbijslag, zwangerschap, adoptie); 
  • tijdelijke inkomensvervangende vergoeding en behoud van rechten bij faillissement (ten hoogste 12 maanden). 

Ben je zelfstandige in bijberoep?

Dan bouw je geen extra bescherming op door sociale bijdragen te betalen. Je wordt sociaal beschermd door je hoofdberoep. De bijdragen als zelfstandige in bijberoep zijn solidariteitsbijdragen. Enkel als je minstens de minimumbijdragen van een hoofdberoeper betaalt, kan je ook in het zelfstandigenstatuut als bijberoeper rechten opbouwen.

Hoe begin ik eraan?

Aansluiting ondernemingsloket 

Elke zelfstandige, zowel in hoofd- als bijberoep, is verplicht zich in te schrijven bij een erkend ondernemingsloket. Hierdoor wordt de zelfstandige geregistreerd in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).  

Als alle startersformaliteiten via het ondernemingsloket zijn afgehandeld, krijg je als zelfstandige een uniek ondernemingsnummer. Dit nummer is na activering ook het btw-nummer.  

De tarieven voor inschrijving bij het ondernemingsloket zijn bij wet vastgelegd en zijn dus in de regel bij elk ondernemingsloket dezelfde.  

Het tarief voor de inschrijving bedraagt 92,50 euro (bedrag 2022, jaarlijks geïndexeerd). De lijst van erkende ondernemingsloketten is hier te vinden. 

Aansluiting sociaal verzekeringsfonds 

Als beginnende zelfstandige moet je, voor de dag dat je de zelfstandige activiteit start, aangesloten zijn bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen. Het sociaal verzekeringsfonds is een private onderneming die in opdracht van het RSVZ de sociale bijdragen int en doorstort naar het RSVZ. Hiervoor rekent het sociaal verzekeringsfonds beheerskosten aan de zelfstandige aan. Deze kosten bedragen doorgaans tussen 3% en 4% op de geïnde sociale bijdragen. Een lijst van sociale verzekeringsfondsen vind je hier.  

Je kan je aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds naar keuze. Als je de termijn voor aansluiting overschrijdt, zal de RSVZ vragen om de aansluiting alsnog in orde te brengen binnen de dertig dagen. Als je aansluiting dan nog niet in orde is, word je automatisch aangesloten bij de Nationale Hulpkas voor Zelfstandigen. Deze Hulpkas zal dan de bijdragen innen. Bij een laattijdige aansluiting riskeer je een administratieve boete van 500 euro tot 2.000 euro. Het is dus sterk aan te raden je aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds in orde te brengen voor de start van de zelfstandige activiteit.  

Na 4 jaar ononderbroken lidmaatschap kan je kosteloos van sociaal verzekeringsfonds veranderen. 

Inschrijving BTW-kantoor 

Zelfstandigen die btw-plichtig zijn kunnen na de inschrijving in de KBO hun ondernemingsnummer laten activeren als btw-identificatienummer. Het ondernemingsloket kan bij de registratie in de KBO ook een elektronische btw-activering doen, mits bijbetaling van een zeker bedrag. Je kan ook zelf het btw-nummer activeren. Je kan hiervoor terecht bij het btw-controlekantoor van de regio waar de onderneming is gevestigd. 

Belangrijk is dat de activering voor de btw gebeurt alvorens je je economische activiteiten zal starten, ongeacht of je beroep zal doen op een vrijstelling, een gemengde of een gewone btw-plicht.  

Aansluiting ziekenfonds 

Elke zelfstandige moet zich aansluiten bij een ziekenfonds. Het ziekenfonds regelt de tussenkomsten voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering (kosten van de dokter, de tandarts, de apotheker, het ziekenhuis, ...) en andere aanvullende diensten. Sinds 1 januari 2008 zijn alle zelfstandigen die correct sociale bijdragen betalen aan hun sociaal verzekeringsfonds, verzekerd voor alle grote en kleine gezondheidsrisico’s. Als zelfstandige in bijberoep ben je meestal al aangesloten bij een ziekenfonds via je statuut als werknemer. Door die aansluiting ben je dus al verzekerd in de ziekteverzekering. 

Als je professioneel aan de slag wil in de cultuursector zijn er verschillende manieren om je te laten vergoeden. In dit webinar overlopen we de pro's en contra's van al die opties:

Basiskennis bedrijfsbeheer

Elke kleine of middelgrote handelsonderneming, die zich op het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wenst te vestigen, dient een basiskennis bedrijfsbeheer te bewijzen om een zelfstandige activiteit op te starten. Je kan dit bewijs leveren via een diploma, voldoende praktijkervaring of een examen basiskennis bedrijfsbeheer. Meer info kan je vinden op de website van het Brussels Gewest

 

Wat met verzekeringen voor individuele cultuurwerkers en freelancers? Herbekijk hier ons webinar:

Bekijk hier ons webinar "Start 2 freelance", waarin onze juridische consulente Marie-Louise alle belangrijke aspecten overloopt:

Werknemer of zelfstandige?

Elke natuurlijke persoon die een beroepsactiviteit uitoefent zonder daarbij gebonden te zijn door een arbeidsovereenkomst of statuut, wordt beschouwd als “zelfstandige”. In die zin is het statuut van de zelfstandige een ‘reststatuut’: eenieder die niet door een arbeidsovereenkomst of statuut kan of kon verbonden worden, valt in het statuut van de zelfstandigen.  

Om te bepalen of iemand door een arbeidsovereenkomst kan gevat worden, zal het begrip ‘gezag’ een richtinggevende rol spelen. Welke controle oefent een opdrachtgever op je uit en op welke manier? Voor artistieke activiteiten kan je ook zonder gezag onder het statuut van werknemer vallen. Dit enkel en alleen in het geval er sprake is van een ‘opdracht’ (artikel 1bis RSZ-wet).   

Is je statuut onduidelijk? Denk je te werken als schijnzelfstandige of als schijnwerknemer? De Administratieve Commissie ter regeling van de Arbeidsrelatie kan beslissen of je een werknemer of zelfstandige bent. 

Het statuut van zelfstandige is niet eenduidig. Het kan uitgeoefend worden in combinatie met een vennootschap (bijvoorbeeld als bestuurder, zaakvoerder of werkende vennoot). Het kan in hoofd- of bijberoep uitgeoefend worden.  

Het kan bovendien in sommige gevallen ook uitgeoefend worden in combinatie met een uitkering/vervangingsinkomen, studies, via het statuut van je ‘gehuwde’ partner of naast je pensioen.  

Daarnaast is er een zelfstandig statuut voor de zelfstandige ‘helpers’ en de meewerkende echtgenoten. Deze laatste twee worden hier niet besproken. 

Contracteren

Heb je een opdracht als zelfstandige vergeet dan niet om de afspraken vast te leggen op papier. Wil je meer weten over contracteren, klik dan hier

Laatst gewijzigd: 19/12/2019 - 15:15

Modelfactuur

Boekhouden

Financiering en werkingsmiddelen

Vergoedingen en inkomsten

Voorbeelddocumenten