De vergoeding die de werkgever betaalt voor je werk is het loon. 

Waarvoor kun je deze vergoeding krijgen?

Je krijgt een loon wanneer je werkt in uitvoering van een arbeidsovereenkomst. Dat wil zeggen dat er sprake is van gezag in de relatie tussen jou en je opdrachtgever.  

Ofwel sluit je de arbeidsovereenkomst rechtstreeks, ofwel werk je onder bepaalde voorwaarden via een interimkantoor of SBK (sociaal bureau voor kunstenaars). 

Ook als er geen sprake is van gezag in de relatie tussen jou en je opdrachtgever, kun je in toepassing van artikel 1bis RSZ-wet kiezen voor de sociale zekerheid van de werknemers, als je artistiek werk levert in opdracht en beschikt over een kunstenaarsvisum.  

Loonkost

Vereenvoudigd ziet de loonkost van een werknemer er als volgt uit: 

Totale loonkost 

De totale kost voor de werkgever 

Sociale werkgeversbijdragen 

Gemiddeld 25% van brutoloon 

Eventueel doelgroepverminderingen: kunstenaars, eerste aanwerving, … 

Brutoloon 

= Totale loonkost 
    - sociale werkgeversbijdragen 

Sociale werknemersbijdragen 

13,07 % van brutoloon 

Bedrijfsvoorheffing 
(= voorschot voor de belastingen) 

Variabel, afhankelijk van het loon 

Nettoloon 

= Brutoloon 
    - sociale werknemersbijdragen 

   - bedrijfsvoorheffing 

Dat bedrag wordt vermeerderd met de kostenvergoedingen en op de rekening van de kunstenaar gestort. 

Voorwaarden en wettelijke bepalingen

Gezag

Om een arbeidsovereenkomst te sluiten, moet er sprake zijn van de uitoefening van gezag door de werkgever.   

‘Gezag’ is de mogelijkheid tot ‘leiding en toezicht’: leiding over de organisatie van het werk en van de werktijd en de mogelijkheid om hiërarchische controle uit te oefenen. De werkgever hoeft dit gezag niet voortdurend uit te oefenen. Het volstaat dat hij de mogelijkheid heeft.  

Of er sprake is van ‘gezag’ is dus een feitenkwestie die geval per geval door de rechter, of eventueel voorafgaand door de Commissie ter regeling van de Arbeidsrelatie, wordt beoordeeld.   

Volgens de arbeidsrelatiewet1 kunnen partijen kiezen of ze werken in een relatie werkgever-werknemer of opdrachtgever–zelfstandige. Deze keuze moet bevestigd worden in de concrete manier waarop het werk wordt uitgevoerd. Bij controle of conflict, kijkt men in eerste instantie naar de kwalificatie door de partijen, daarna of de realiteit hierin past. Wanneer de realiteit onverenigbaar is met de gemaakte keuze, loop je de kans om gekwalificeerd te worden als een ‘schijnwerknemer’ of ‘schijnzelfstandige’.    

Arbeidsrecht
 
Als werknemer ben je beschermd door het arbeidsrecht, dat verplichtingen oplegt betreffende minimumlonen, arbeidsduur, ontslag, welzijn op het werk enz. De wettelijke bepalingen kunnen aangevuld worden met cao’s (collectieve arbeidsovereenkomsten), die per sector afgesloten worden in paritaire comités, zoals PC304 (podiumkunsten & muziek), PC227 (audiovisueel), PC303 (film) en PC329 (sociocultureel).   

Werkgever - administratieve verplichtingen 

De werkgever heeft verschillende administratieve verplichtingen, waarvoor hij een beroep kan doen op een sociaal secretariaat:  

  • Dimona-aangifte verrichten;   
  • Arbeidsongevallenverzekering sluiten;  
  • Bij een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk aansluiten;  
  • Loon berekenen;  
  • De sociale werkgeversbijdragen betalen 
  • Bedrijfsvoorheffing (voorschot op de personenbelastingen) inhouden en doorstorten;  
  • Nettoloon betalen;  
  • Sociale documenten (zoals loonbrief en fiscale fiche 281.10) afleveren.  

Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd of voor een bepaald werk 
 
In tegenstelling met arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd, die mondeling afgesloten kunnen worden (hoewel dat niet aan te raden is), moeten arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd of voor een bepaald werk schriftelijk zijn.  
 
Wanneer verschillende arbeidsovereenkomsten voor een bepaalde tijd of voor een bepaald werk elkaar opvolgen, ontstaat een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Tenzij de opeenvolging het gevolg is van de keuze van de werknemer, of gerechtvaardigd is door de aard van het werk (bijvoorbeeld optredens) of wegens andere wettige redenen. 

Interim of SBK (sociaal bureau voor kunstenaars) 

De gevallen waarin uitzendarbeid toegelaten wordt zijn strikt omschreven:  

  • om een vaste werknemer te vervangen (bijvoorbeeld een actrice van een toneelgezelschap in zwangerschapsverlof);  
  • als er tijdelijk meer werk is (als er bijvoorbeeld bij de opening van een cultureel centrum voor het openingsfeest een beroep gedaan wordt op kunstenaars);  
  • om uitzonderlijk werk uit te voeren (bijvoorbeeld een bedrijf organiseert een tentoonstelling om het tienjarig bestaan te vieren).  
  • tewerkstelling in het kader van een door het gewest erkend tewerkstellingstraject voor langdurige werklozen en gerechtigden op financiële sociale bijstand.  

Voor de tewerkstelling van kunstenaars en podiumtechnici kunnen opdrachtgevers bovendien een SBK aanspreken als ze een ‘occasionele gebruiker’ zijn:  

  • De opdrachtgever heeft geen hoofdactiviteit in de artistieke sector.  
  • De opdrachtgever stelt geen ander personeel tewerk (zoals productiemedewerkers).  

Artikel 1bis 

Algemeen geldt dat enkel diegenen die een arbeidsovereenkomst hebben met de opdrachtgever onder het sociaal zekerheidsstelsel van de werknemers vallen. Dat wil zeggen dat er sprake moet zijn van gezag. 

Voor kunstenaars geldt echter een bijzondere regel: artikel 1bis RSZ-wet. Kan bij een werk in opdracht geen arbeidsovereenkomst afgesloten worden omdat er geen sprake is van gezag, dan kan de kunstenaar er toch voor kiezen om te werken onder de sociale zekerheid van de werknemers, op voorwaarde dat:  

  • hij artistieke prestaties levert  
  • in opdracht  
  • tegen betaling van een loon 
  • hij een kunstenaarsvisum heeft (aan te vragen bij de Commissie Kunstenaars, zie www.artistatwork.be) 

Impact op sociale zekerheid en pensioen

Lonen zijn onderworpen aan de betaling van werkgevers- en werknemersbijdragen. Het is de werkgever die verantwoordelijk is voor de inhouding van de bijdragen en de betaling aan de RSZ.   

In geval van occasionele socioculturele vorming (link) moeten er onder bepaalde voorwaarden geen sociale bijdragen betaald worden.  

Als werknemer geniet je rechten in de sociale zekerheid: pensioen, werkloosheid, arbeidsongevallenverzekering, beroepsziekteverzekering, geneeskundige verzorging en uitkeringen, gezinsbijslag en jaarlijkse vakantie. 

Belastingen

Je loon wordt als beroepsinkomen belast in de personenbelasting. Je werkgever is verplicht een bedrijfsvoorheffing in te houden op je loon. 

Combinatiemogelijkheden?

Inkomsten als zelfstandige  

Je kunt inkomsten als werknemer combineren met inkomsten als zelfstandige. Als je minstens halftijds werkt als werknemer (minstens 60% als je in het onderwijs staat en vast benoemd bent), kun je zelfstandig zijn in bijberoep. Dan zijn de minimumbijdragen die je moet betalen veel lager. Keerzijde is dat je meestal geen bijkomende socialezekerheidsrechten opbouwt.

Bijklussen 

Je kunt onbelast bijklussen via het zogeheten verenigingswerk, occasionele diensten aan burgers en de deeleconomie.   

Voor verenigingswerk en occasionele diensten aan burgers, moet je 4/5e werken als werknemer, zelfstandige in hoofdberoep of gepensioneerd zijn. Voor de deeleconomie geldt deze beperking niet.   

Je mag niet bijklussen voor een vereniging of een particulier waarvoor je werkt als werknemer of voor een vereniging waarvoor je in de loop van de laatste  twaalf maanden gewerkt hebt.

Inkomsten uit auteursrechten of naburige rechten 

Als je werken creëert of uitvoert of muziek- of filmopnames maakt die beschermd zijn door het auteursrecht of door naburige rechten, en je geeft toelating aan anderen om je werk te exploiteren (te kopiëren, publiceren, opvoeren, uitzenden enz.), kun je daarvoor, bovenop de vergoeding voor je prestatie, auteursrechten of naburige rechten krijgen. 

KVR (kleine vergoedingsregel) 

Je kunt inkomsten als werknemer combineren met prestaties waarvoor je vergoed wordt met de KVR, maar niet voor prestaties die je tijdens de arbeidsovereenkomst levert voor je werkgever, tenzij je kunt aantonen dat de prestaties van een andere aard zijn.

Vrijwilligersvergoeding 
 
Je kunt inkomsten als werknemer combineren met prestaties waarvoor je een vrijwilligersvergoeding krijgt. Je mag geen vrijwilligerswerk doen voor je werkgever, wanneer de activiteit als vrijwilliger in het verlengde ligt van je werk in loondienst.

Extralegale voordelen  
 
Naast je loon kun je extralegale voordelen krijgen, zoals een extralegaal pensioen, maaltijdcheques, ecocheques, een hospitalisatieverzekering, … . 

Voordelen van alle aard  
 
Naast je loon kun je een “voordeel van alle aard” krijgen, bijvoorbeeld een bedrijfswagen die je privé mag gebruiken, een pc, een internetabonnement of een woning. 

Pensioen 
 
Als gepensioneerde werknemer of zelfstandige, mag je onbeperkt bijverdienen vanaf 65 jaar of na een loopbaan van 45 jaar. Als je jonger bent dan 65 jaar of geen loopbaan hebt van 45 jaar, kunnen je inkomsten een invloed hebben op je pensioen. Loon dat je krijgt voor artistieke activiteiten hebben echter geen invloed op je pensioen. Wat gepensioneerde ambtenaren betreft, geldt dit enkel voor het nominaal pensioen, niet voor het supplement om het gewaarborgd minimumpensioen te bereiken.  

Werkloosheid 
 
De dagen dat je werkt in loondienst moet je vooraf aanduiden op je controlekaart. Voor die dagen krijg je geen uitkering. 

Arbeidsongeschiktheidsuitkering 
 
De regels zijn verschillend naargelang je een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgt als werknemer of als zelfstandige. In beide gevallen heb je de toelating nodig van de adviserende geneesheer van je mutualiteit om te mogen werken. De geneesheer kan beslissen om de arbeidsongeschiktheid te beëindigen, als hij oordeelt dat je niet langer minstens 50% arbeidsongeschikt bent. Als je toelating krijgt, wordt je loon aangerekend op je uitkering. 

Loopbaanonderbreking 
 
Je mag een bijkomende activiteit in loondienst die je reeds uitoefende sinds minstens drie maanden voor de aanvang van je loopbaanonderbreking voortzetten. Je mag deze activiteit niet uitbreiden. Je moet ze aangeven bij de RVA bij de aanvraag van de uitkering. Het loon heeft geen invloed op je uitkering. 

Tijdskrediet 
 
Je mag een bijkomende activiteit in loondienst die je reeds uitoefende sinds minstens twaalf maanden voor de aanvang van het tijdskrediet voortzetten. Je mag deze activiteit niet uitbreiden. Je moet ze aangeven bij de RVA bij de aanvraag van de uitkering. Het loon heeft geen invloed op je uitkering. 
 
Als je een tijdskrediet zonder uitkeringen aanvraagt, mag je eender welke beroepsactiviteit uitoefenen. 

Internationaal

Als je als werknemer gaat werken in het buitenland, heb je eventueel een visum en een arbeidsvergunning nodig.  

Je hebt geen visum of arbeidsvergunning nodig om te werken in een land van de Europese economische ruimte (EU, Zwitserland, IJsland, Liechtenstein en Noorwegen) als je de nationaliteit hebt van een van die landen. 

In principe betaal je sociale bijdragen in het land waar je werkt, maar er zijn uitzonderingen. 

Belastingen betaal je in principe in het land waar je woont, maar ook op deze regel zijn er uitzonderingen.